“Хориждаги ватандошлар” лойиҳаси доирасидаги интервюларимиз давом этади. Бу галги суҳбатдошимиз — Япониядаги Рицумейкан Осиё Тинчлик университети битирувчиси Хуршид Cаидмуҳаммад. У Наманган вилоятида туғилган. Ҳозирда Appleнинг Япониядаги офисида фаолият юритади.

Олти ёшимда мактабга борганман

Наманган вилоятининг Янгиқўрғон туманидаги Искавот қишлоғида, зиёлилар оиласида туғилганман. Отам жарроҳ-шифокор ва онам ўқитувчи бўлиб, иш фаолиятларини Наманган шаҳрида давом эттиришга қарор қилишгани учун 4 ёшлигимда шаҳарга кўчиб келганмиз. Ақлимни таниганимдан тортиб бутун болалигим Наманган шаҳрида ўтган.

Мактабгача таълим муассасасига 1-2 йил борганман, холос. 5 ёшимда мактабга тайёрлов дарсларини уйда онам билан бирга шуғулланиб, олти ёшимда Наманган шаҳридаги 49-мактабнинг 1-синфга қабул қилинганман. Ундан сўнг, ўша пайтлар турк лицейи деб номланган аниқ ва ижтимоий фанларга ихтисослашган мактаб-интернатнинг 7-синфига қабул қилинганман. Мактаб-интернатни тамомлаб, Наманган давлат университети қошидаги 1-академик лицейда ўқишни давом эттирганман. Болалигим ҳамма қатори асосан ўқиш билан ўтган. Шу билан бир қаторда, мактаб ва лицейлардаги барча тадбирларда жуда ҳам фаол ўқувчи бўлганман.

Яхши таълим имкониятлари таклиф қилинган

Менежмент йўналишини танлашимга кимдир сабабчи бўлган, деб айта олмайман. Академик лицейни тамомлаб, икки йил кетма-кет маҳаллий университетларга топшириб йиқилганман. Ёшлигимдан тилларни ўрганишга қизиқишим юқори бўлгани ва чет элда ўқишга бўлган қизиқиш сабабли ва устозларимнинг маслаҳатлари билан чет элга топширишни бошлаганман. Япониядаги Рицумейкан Осиё Тинчлик университетининг менежмент йўналишига ҳужжатларимни топшириб, грант асосида ўқишга қабул қилинганман. Университетимизнинг биринчи йилида бизнеснинг деярли барча йўналишларидан фундаментал дарсларни олганмиз ва 2-босқичга ўтганда менежмент кўпроқ маъқул келган.

Нега айнан Японияга ўқишга кетишга қарор қилганимнинг асосий сабаби — бу ерда яхши таълим имкониятлари таклиф қилгани бўлган. Ўзимдан катта босқичлардаги талабалар билан суҳбатларда англаганманки, грантдан ташқари, ўзига хос муҳит, турли маданиятларнинг ўзаро алмашинуви ва энг асосийси, ҳар бир битириш арафасида турган талабаларга имкон қадар Япониянинг нуфузли компанияларига ишга киришига ёрдам берилади. Япониядаги деярли барча университетларда шундай имкониятлар бор.

Битта кампусда бўлишнинг ўзи катта ютуқ эди

Деярли 10 йилга яқин Япониядаги ҳаёт, бир сўз билан айтганда, тарбиялаш вазифасини ўтади, деб айта оламан. Университет ҳаёти ўзига яраша тажрибаларга бой бўлган бўлса, катта ҳаётга қадам қўйиб, жамиятга қўшилиш ундан-да юқори тажрибаларни бериб келмоқда. Университет даври менга ҳаётда мустақил бўлишни, ҳар қандай қийинчиликларга сабр ва меҳнат билан тура олишни ўргатди.

Турли давлатлардан келган талабалар билан битта кампусда бўлишнинг ўзи катта ютуқ эди, негаки, улар билан ҳар доим янги билимларни алмашар эдик. Университетдан кейинги ҳаёт ҳам худди шу каби энди жамиятда фойдали шахс қандай бўлишни ўргатишни бошлаган. Чунки Японияда университетдан кейин жамиятга кириб бордингизми, демак, сизда масъулият кучайиши ва ҳар бир қилаётган ишингизга астойдил ёндашиш керак бўлади. Тартиб-интизом, муомала маданияти ва иш ўрганиш каби энг керакли ютуқларга эга бўлиб келяпман. Йўқотишлар ҳақида айтадиган бўлсам, ватан ва оила соғинчидан бошқа деярли ҳеч қандай йўқотиш бўлмаган. Табиийки, оила ва дўстлардан узоқда бўлиш, уларнинг яхши ва ёмон кунида ёнида бўлмаслик бироз оғриқли бўлган. Лекин сабр билан тура олганимиз ҳозирги кунда менга жуда кўп жойларда стрессни енгиб ўтишда ёрдам бермоқда.

120 дан ортиқ ходимнинг ривожланишига жавобгарман

Менда Appleдан бошқа компанияда иш бўйича тажриба бўлмаган. Шунинг учун Appleдаги фаолиятим менга доим энг зўр фундамент деб айтаман.

Ишга кириш жараёни таваккал билан бошланган. У пайтда менда япон компаниясидан иш таклифи бор эди ва хотиржам ўзимни синаш учун яқин қадрдон акамнинг тавсияси билан Appleга топшириб кўрганман. Уч босқичли интервюдан кейин кутилмаганда мени ишга таклиф қилишган ва япон компаниясига рад жавобини бериб, Appleда қолишга қарор қилганман.

Бу қароримдан ҳалигача афсусланмайман.

Негаки, япон компанияларида чет эллик бўлган ҳолда камида 10 йилда эришиладиган ютуққа мен Appleда 3 йилда эришдим. Яъни оддий менежер лавозимига чиқишингиз учун, қобилиятингиздан қатъи назар, япон компанияларида жуда узун йўлни босиб ўтишингиз керак. Ҳозирда мен савдо бўлимида менежер бўлиб ишлайман. Асосан, операцион бошқарув ва кунлик бепул курслар (Workshop sessions) тақдим этадиган жамоага масъулман. Бундан ташқари, қолган менежерлар қатори, 120 дан ортиқ ходимнинг натижаси ва ривожланишига бевосита масъулман.

Аслида, Apple ходими сифатида менга компаниянинг мувафаққиятлари ҳақида гапириш мумкин эмас. Бу компаниянинг брендига ва унинг ички қоидаларига тўғри келмайди. Оддий қилиб айтганда, ўз ишини қаттиқ севадиган ва компания олий мақсади билан ўзининг мақсадларини бирлаштира олган кучли жамоа мавжуд, деб айтсам нотўғри бўлмаса керак.

Япония — Америка каби орзулар мамлакати эмас

Япония ўзбекистонликлар учун кашф этилмаган давлат, деб ўйлайман. Худди, ялтироқ қоғоз билан ўралган ва яроқлилик муддати ўтиб кетган ширинлик каби. Уни еб бўлгандан кейин озгина вақт ўтгач, қорнингизни оғритиб қўяди. Яъни, Япония — Америка каби орзулар мамлакати эмас. Жуда ёпиқ, инсонлари жуда меҳрибон ва бир пайтнинг ўзида жуда миллатчи халқ ҳисобланади. Япония ҳақида етарли маълумотсиз бу ерга келган инсоннинг бошига албатта оғир кунлар келади. Чунки сиз албатта япон тилини билишингиз, қоидаларга риоя қиладиган инсон бўлишингиз биринчи кунданоқ талаб қилинади. Яъни, тил билмасдан қора ишларни ҳам қилиб эплаб юрганларниниг ҳикояси узоққа чўзилмайди. Узоғи ярим йилда эплай олмай қайтиб кетишади. Аксинча, сабр билан тил ўрганиб, қоидаларга амал қилиб, жамият ўргатаётган турли билимларни тажриба сифатида қабул қилиб, поғонама-поғона чиқиб боришингиз сизни жуда катта ютуқларга элтади. Меҳнат қилган инсон Японияди ҳеч қачон кам бўлмайди, яъни ҳеч қандай адолатсизликка учрамайди.

Шахсан ўзимни назаримда, Япония — мусулмон сифатида доимий яшаш учун қийин давлат. Масалан, биргина Токио шаҳрида бутун бошли Ўзбекистон аҳолисига тенг аҳоли яшайди ва табиийки, қайноқ ҳаёт тарзи бўлаётган жамиятда инсонларнинг бир-бири билан иши йўқ. Ва кунларинигиз қандай тез ўтиб кетиб қолаётганини сезмай қоласиз. Катта оқим сизни ҳам бирга олиб кетиб қолади. Лекин бир пайтнинг ўзида ана шу катта шаҳарда катта имкониятлар ҳам мавжуд.

Ишга солинмаган имкониятлар кўп

Фикримча, Япония ва Ўзбекистон ўртасидаги бизнес алоқаларида ишга солинмаган имкониятлар кўп. Умуман, японлар бирор ташқи инвестиция ёки давлатлараро бизнес муносабатларини қурар экан, биринчи навбатда, узоқни кўзлаб инвестиция қилишади ва албатта инвестиция қилинаётган давлатда хавфсиз ва бюрократиядан холи муҳит бўлиши керак. Японлар Ўзбекистон ҳақида кам билишади. Назаримда, чет элдан инвестиция олиб келиш ва унинг бошқарувини давлат идораларидан олиб бизнес эгалари ихтиёрига берилиши мақсадга мувофиқ.

Саволнинг иккинчи қисмига тўхталадиган бўлсам, мен филмлар томоша қилишдан кўра кўпроқ китоб ўқишни тавсия қиламан. Биринчиси, бу Тоҳир Маликнинг “Одамийлик мулки”. Ҳар қандай ёшдаги инсон албатта ҳаёти давомида ўқиши шарт деб ўйлайман. Иккинчиси бу — Шайх Муҳаммадсодиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратлариниг “Бахтиёр оила” китоби — жамиятнинг бир бўлаги эканмиз, жамиятнинг негизи бўлган оилага тайёрловчи китоб албатта ҳамма ўқиши шарт, деб ўйлайман. Учинчиси, Жеймс Клирнинг “Атом одатлар” китоби. Ҳар биримизда яхши ва ёмон одатлар бор. Ана шу одатларни тўғри шакллантиришни ўргатадиган энг фойдали адабиётлардан бири, деб ҳисоблайман. 

Нурилло Тўхтасинов суҳбатлашди