Акмал СОЛИҲОВ

1986 йил 28 февралда туғилган;

Тошкент кимё-технология институтини тамомлаган;

Virtual Reality форматида ўйинлар ва B2B лойиҳаларни ишлаб чиқувчи «VRonica» компанияси асосчиси;

«GameDev Gyote» номли Ўзбекистондаги биринчи ўйинларни ривожлантириш инкубатори асосчиси;

Тошкентдаги халқаро Вестминстер университетида «Ўйинларни ривожлантириш» фани ўқитувчиси;

Ўзбекистондаги болалар мобил ўйинларини ишлаб чиқувчи «АmayaSoft» компаниясидаги бошқарувчи ҳамкори;

Мамлакатнинг «Startap Initiatives», «Usell Мobile Challange», «Open Data Challange», «IT-Park инкубация ва акселерация» каби кўплаб етакчи дастурларнинг мураббий ва трекери;

Ўзбекистоннинг энг йирик «Spot» онлайн нашрида бизнес ва стартапларга бағишланган рукн муаллифи.

– Кимё технология институтини тамомлаган ва ўз вақтида мусиқий альбом ҳам ёзган ва ҳозирда виртуал реаллик оламида ўз ўрнига эга бўлган Акмал Солиҳов аслида ким?

– Мен ўзимни технологик ижодкор, десам муболаға бўлмайди. Чунки мусиқа ёзганимда ҳам, ҳеч қандай мусиқий асбоблардан фойдаланмай компьютерда ёзардим.

– Айнан кимлар учун мусиқа ёзиб берардингиз? Мижозларингиз орасида таниқли шахслар ҳам борми?

– 13 ёшларимдан компьютерда мусиқа яратишга қизиқа бошладим. 16 ёшга келиб дўстларим билан уйда кичкинагина студияда овоз ёзардик. Кейинчалик қўшниларга ҳам халақит қилмаслик учун алоҳида студия очиб илк бизнесимизни бошлаганмиз. Сал оёққа туриб олгач, каттароқ студия очганимизда илк ёзган қўшиғимиз собиқ «Уммон» гуруҳининг «Сокин тун» ашуласи бўлган. У вақтларда Зоҳид бир ўзи ижод қилар эди, кейинчалик «Уммон» гуруҳи пайдо бўлган. Уларнинг илк альбомини ҳам чиқарганимиздан сўнг жуда кўп ёшлар қизиқиб кела бошлаган.

2008 йилда Beeline компанияси илк бор «goodok» хизматини йўлга қўйган. Биз шу хизматнинг гудок ўрнига эшитиладиган ҳазил версияларини ёзар эдик. Ўша пайтлардаёқ менда хонандалар билан ишлашдан кўра IТ оламига қизиқиш кўпроқ эди. Бундан ташқари, ўша йили илк бор мобил ўйинларга овоз ёзишни ҳам бошлаганман. Шундан кейин аста-секинлик билан ўйин яратиш соҳасига кириб кетганман.

– IТ технологияларига қизиқувчи ижодкор инсоннинг Кимё технология институтида ўқиши ўз хоҳиши билан бўлганми?

– Йўқ, албатта. Мен мактабни битирган кезларим журналист бўлишга қизиқардим. Ҳужжат топширгани борганимда ижодий имтиҳон қўлда ёзилишини эшитиб қайтиб келганман. Чунки мен ёшлигимдан қўлда ёзишни жуда ёмон кўрганим учун фақат компьютерда ёзардим. Танишларимнинг тавсияси билан шу институтга кирганман. Аммо афсусланмайман, чунки кўп ижодкорлар орасида ўзингизни қидиргандан, буткул бошқа соҳа вакиллари орасида ягона ижодкор бўлишнинг ҳам ўзига яраша гашти бор. Шунингдек, айнан мана шу таълим даргоҳида IТ соҳасига бўлган қизиқишим янада ортган.

– Иш бошлашдаги қийинчиликлар қандай бўлган?

– Ишимга нисбатан жуда катта қизиқиш бўлганлиги учун ҳам у қадар кўп қийинчиликларга дуч келмаганман. Тўғри, биринчи студиямни 2006-2007 йилларда очган бўлсам, 5-6 йил студияни юргизиш ишлари билан анча чарчаб қолганман. Аммо дунё бўйича эътибор қиладиган бўлсак, ўйин яратувчиларнинг аксарияти аввал бастакор бўлган. Балки, бу соҳалар бир-бирига қандайдир алоқадор бўлганлиги учун ҳам қийинчиликлар унчалик сезилмаса керак.

– Виртуал реаллик бўйича қилган илк ишингиздан кўнглингиз тўлганми?

– Биз аввалига VR студия очамиз деб сира ўйламаганмиз. Дунё бўйича ўзимиз яратган компьютер ўйинларини сотиб, бизнес қиламиз, деган мақсадда ишлардик. Лекин икки йил давомида ўйин яратиш билан шуғулланиб, ҳеч бир натижага эриша олмаган бўлсам-да, тажрибам ортгани туфайли Ўзбекистонда 3D ўйинлар яратиш бўйича ягона мутахассис эдим. Ўша пайтларда «Мurad Buildings» ходимлари бизнинг студиямиздан хабар топиб, бир лойиҳа билан келишган ва икки ойдан сўнг тақдимот бўлиши кераклигини айтишган. Бу менга мутлақо иложи йўқ нарсадек туйилган, аммо ҳеч қандай ваъда бермайман, деб лойиҳани қабул қилганман ва илк бор VR шлем сотиб олиб, виртуал реалликдаги илк ишимизни бошлаб юборганмиз. Жуда кўп қийинчиликлар билан бўлса-да, берилган муддатда лойиҳани муваффақиятли якунлаганмиз ва бунда, албатта, бизга ўйин яратишдаги икки йиллик тажрибамиз қўл келган.

– Кўпчилик рекламасиз бизнес бошлашни елкансиз кемада сузишга қиёслашади. Аммо сиз реклама учун 1 цент ҳам сарфламасдан муваффақиятли иш бошлаган экансиз, бунинг сири нимада?

– Ҳақиқатан ҳам, ҳалигача биз бирор марта ҳам реклама учун пул сарфламаганмиз. Чунки бизнинг соҳамизда рекламадан кўра тавсия ва ҳақиқий натижа муҳим аҳамиятга эга. Масалан, «Мurad Buildings»нинг 3D лойиҳасини амалга оширганимизнинг ўзи ҳам бизга реклама сифатида қўл келган. Чунки у вақтларда бундай лойиҳалар фақатгина чет элда амалга оширилар эди. Тўғри, бу лойиҳадан кейин тез кўтарилиб кетдик, деб айта олмайман. Ҳатто реклама бериш фикри ҳам келган, аммо бермаганмиз. Унинг эвазига пулимизни ўз устимизда ишлашга ва катта-катта корхоналар билан ҳамкорлик тузишдан аввал уларга муваффақиятли лойиҳаларимизни тақдим этишга сарфлаганмиз.

– VR кўзойнакларидан узоқ вақт фойдаланиш кўз ўткирлигига жиддий зарар етказар экан, касб касаллигига чалинишдан қўрқмайсизми?

– Биласизми, VR кўзойнаклардан фойдаланганда оддий мониторга қарагандан кўра кўзингиз дам олади. Менимча, у ёрдамида кўз муаммоларини даволаш керак. Қолаверса, дастурчиларимиз кунига узоғи 2-3 соатгина бу кўзойнаклардан фойдаланишади.

– Келгусидаги режаларингиз…

– Келажакда 3D кино олиш ниятим бор. Бу, албатта, Ўзбекистондаги илк 3D форматдаги фильм бўлади. Ўзим бадиий фильмлардан кўра ҳужжатли фильмларга кўпроқ қизиқаман. Аммо бизни томоша қилаётган сценарий муаллифлари, режиссёрлар орасида табиий 3D форматда бадиий фильм суратга олиш истагидагилар бўлса ҳамкорликка чорлаб қоламиз.

Виртуал реаллик бўйича ўз ишининг устаси бўлиш учун нима қилиш керак? Қаерда таҳсил олиш керак? Ҳозирги кунда уларнинг ўртача даромади қанча? Акмал Солиҳов ноодатий магнит кучига эга инсонми? Агар сизга бу саволларнинг жавоби қизиқ бўлса, интервьюнинг тўлиқ қисмини YouTube каналимизда томоша қилинг!

Эъзоза ТУРҒУНОВА суҳбатлашди.